Zaburzenie osobowości borderline, nazywane także osobowością z pogranicza, należy do grupy zaburzeń osobowości i dotyka około 1–2% populacji. Choć diagnozuje się je częściej u kobiet, coraz więcej badań wskazuje, że u mężczyzn BPD bywa maskowane przez inne problemy, takie jak zaburzenia zachowania, agresja czy uzależnienia.
Główne cechy borderline
Borderline charakteryzuje się przede wszystkim dużą niestabilnością emocjonalną, trudnościami w relacjach interpersonalnych, impulsywnością oraz problemami z poczuciem własnej tożsamości. Osoby z BPD często odczuwają silny lęk przed odrzuceniem i opuszczeniem, a jednocześnie mają trudność w utrzymaniu trwałych, satysfakcjonujących relacji. Ich emocje mogą zmieniać się gwałtownie – od idealizacji drugiej osoby po nagłe poczucie rozczarowania lub złości.
Badania pokazują, że osoby z borderline częściej doświadczają traum w dzieciństwie (np. zaniedbanie emocjonalne, przemoc), co może predysponować do rozwoju zaburzenia. Ponadto, neurobiologiczne badania wskazują na nadreaktywność układu limbicznego, odpowiedzialnego za emocje, oraz trudności w funkcjonowaniu czołowej kory mózgowej, która odpowiada za kontrolę impulsów.
Jakie zachowania mogą sugerować BPD?
Oprócz gwałtownych zmian nastroju, istnieje wiele innych sygnałów, które mogą wskazywać na zaburzenie borderline:
- Impulsywne i ryzykowne zachowania: nagłe decyzje finansowe, ryzykowne zachowania seksualne, nadużywanie alkoholu i substancji psychoaktywnych, niebezpieczne prowadzenie samochodu.
- Nadmierna wrażliwość na krytykę: nawet drobne uwagi mogą wywoływać silne reakcje emocjonalne.
- Ekstremalne reakcje w relacjach: idealizacja bliskich osób w jednej chwili, a w następnej nagłe poczucie zdrady lub gniewu.
- Chroniczne poczucie pustki: brak poczucia własnej wartości i stabilnej tożsamości, częste pytania typu „Kim jestem?” lub „Czy w ogóle ktoś mnie rozumie?”.
- Autoagresja i myśli samobójcze: niekiedy pojawiają się samouszkodzenia, groźby lub próby samobójcze – są to sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej interwencji.
- Trudności w regulacji emocji: nagłe napady gniewu, lęku lub smutku, które mogą wydawać się nieproporcjonalne do sytuacji.
Kiedy szukać pomocy?
Pomoc specjalisty warto rozważyć, gdy objawy stają się uporczywe i zakłócają codzienne funkcjonowanie – w pracy, szkole, relacjach lub w poczuciu bezpieczeństwa. Sytuacje krytyczne obejmują: myśli samobójcze, autoagresję, chroniczne poczucie pustki lub niestabilne zachowania ryzykowne. W takich przypadkach konieczna jest szybka konsultacja psychiatryczna lub psychoterapeutyczna.
Terapia i jej znaczenie w leczeniu BPD
Podstawą leczenia borderline jest psychoterapia. Badania wykazały, że najskuteczniejszą metodą jest terapia poznawczo-behawioralna, a w szczególności jej modyfikacje dostosowane do BPD, np. Dialektyczna Terapia Behawioralna (DBT).
Celem terapii jest:
- nauka rozpoznawania i regulacji emocji,
- redukcja impulsywnych i ryzykownych zachowań,
- poprawa jakości relacji interpersonalnych,
- wzmocnienie poczucia własnej wartości i tożsamości.
Terapia zazwyczaj odbywa się raz w tygodniu, ale w przypadkach nasilonych objawów włącza się także farmakoterapię – leki nie leczą samego BPD, ale mogą łagodzić towarzyszące objawy depresji, lęku czy nadpobudliwości.
Jak wygląda praca terapeutyczna z osobą z BPD?
Praca terapeutyczna opiera się na kilku filarach:
- bezpieczna relacja terapeutyczna – terapeuta stara się zapewnić stałą, przewidywalną obecność i wsparcie, co jest szczególnie ważne dla osób z silnym lękiem przed odrzuceniem.
- ustalanie granic i struktury – regularne sesje, jasne zasady i kontrakty pomagają w budowaniu stabilności.
- uczenie umiejętności radzenia sobie z emocjami – pacjent poznaje techniki regulacji napięcia, oddechu, mindfulness i rozwiązywania problemów.
- praca nad relacjami interpersonalnymi – trening asertywności, komunikacji i rozwiązywania konfliktów, aby poprawić jakość kontaktów z innymi.
- analiza zachowań impulsywnych – identyfikacja wyzwalaczy oraz rozwijanie alternatywnych, bezpiecznych strategii reagowania.
Badania pokazują, że osoby uczestniczące w DBT wykazują znaczną redukcję zachowań samouszkadzających, agresywnych i impulsywnych oraz poprawę funkcjonowania społecznego.
Jeśli ten post Cię zatrzymał i dostrzegasz, że wyżej wspomniane obawy towarzyszą Ci w codziennym życiu, nie zwlekaj i zgłoś się na konsultację. Jeśli jesteś ze Świdnicy i okolic, zapraszam Cię do mojego gabinetu stacjonarnie. Jeśli czytasz ten post w zupełnie innej części kraju lub świata, zapraszam Cię na sesję online. Wypełnij formularz kontaktowy, by zaopiekować się sobą.
- obrazki: freepik.com